ประวัติความเป็นมา
      ไทยใหญ่ หรือ ไต อาศัยอยู่ใน ๕ จังหวัด ๑๓ อำเภอ ๕๗ หมู่บ้าน จำนวนหลังคาเรือน ๔,๕๔๗ หลังคาเรือน ประชากรรวม ๒๐,๐๖๘๐ คน (ทำเนียบชุมชนฯ ๒๕๔๐, น.๖๖)

      ชาวพม่าเรียกกลุ่มชาติพันธุ์นี้ ว่า Shan ในเขตประเทศจีนชนกลุ่มนี้เรียกตัวเองว่าไทยใหญส่วนคนไทย และคนลาวเรียก
ชนกลุ่มนี้ว่า เงี้ยว ส่วนพวก Kachins เรียกพวกนี้ ว่า Sam (Lebar and others’ 1964, p.192) คนไทยใหญเองเรียก
ตัวเองว่า “ไต” ไทยใหญตั้งบ้านเรือนอยู่บริเวณพม่า ลาวไทยและในเขต ประเทศ จีน ตอนใต้ ในประเทศไทยพบชาวไทใหญ
่อยู่ในจังหวัด เชียงราย เชียงใหม่ เพชรบูรณ์และ แม่ฮ่องสอนหมู่บ้านของชาวไทยใหญจะตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มหุบเขา หรือ
บริเวณ ที่อยู่ใกล้แหล่งน้ำ บ้านเรือนสร้างจากไม้ไผ่ยกพื้นสูงประมาณ ๘ ฟุต หลังคามุงด้วยหญ้าแห้งภายในบ้านจะมีเตาไฟ
มีห้องนอน บ้านแต่ละหลังจะมีสวนล้อมรอบ สัตว์เลี้ยงจะผูกอยู่บริเวณประตููบ้าน ชาวไทยใหญ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมปลูก
ข้าวโดยการ วิดน้ำเข้านาแบบนาดำโดยมีแปลงเพาะกล้าส่วนบริเวณที่มีน้ำน้อย จะใช้วิธีปลูกข้าวบนที่ดอน พืชชนิดอื่นๆ ที่ปลูก
ได้แก่ ฝ้าย ยาสูบ อ้อย ข้าวโพด ถั่ว มะเขือเทศ ส้ม กล้วย มะนาว มะม่วง มะละกอ เป็นต้น สัตว์เลี้ยงได้แก่ วัว ควาย ม้า หมู
ไก่ เป็นต้น อุตสาหกรรมในครัวเรือนของ ไทยใหญ ได้แก่ การปั้นหม้อไห การแกะสลักการทำเครื่องเงิน การทอผ้าฝ้าย การทำ
กระดาษ เป็นต้น หน้าที่ของผู้หญิง ชาวไทยใหญ ได้แก่ ทอผ้า ตักน้ำ เก็บฟืน ตำข้าว ทำอาหาร จ่ายตลาดส่วนผู้ชาย ทำหน้าที่
ี่สร้างบ้านเรือน ทำนาทำไร่ อย่างไรก็ตามชายหญิง จะช่วยกันเพาะปลูกในฤดูหว่านไถและ เก็บเกี่ยว

      หมู่บ้านของชาวไทยใหญจะตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มหุบเขาหรือบริเวณที่อยู่ใกล้ แหล่งน้ำ บ้านเรือนสร้างจากไม้ไผ่ยกพื้นสูง ประมาณ ๘ ฟุต หลังคามุงด้วยหญ้าแห้ง ภายในบ้านจะมีเตาไฟ มีห้องนอน บ้านแต่ละหลังจะมีสวนล้อมรอบสัตว์เลี้ยงจะผูกอยู่
บริเวณประตูบ้าน ชาวไทยใหญ ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ปลูกข้าว โดยการวิดน้ำเข้านา แบบนาดำ โดยมีแปลงเพาะกล้า
ส่วนบริเวณที่มีน้ำน้อย จะใช้วิธีปลูกข้าวบนที่ดอน พืชชนิด อื่นๆ ที่ปลูกได้แก่ ฝ้าย ยาสูบ อ้อย ข้าวโพด ถั่ว มะเขือเทศ ส้ม
กล้วย มะนาว มะม่วง มะละกอ เป็นต้น สัตว์เลี้ยงได้แก่ วัว ควาย ม้า หมู ไก่ เป็นต้น

      อุตสาหกรรมในครัวเรือนของไทยใหญ ได้แก่ การปั้นหม้อไห การแกะสลัก การทำเครื่องเงิน การทอผ้าฝ้าย
การทำกระดาษ เป็นต้น หน้าที่ของผู้หญิง ชาวไทยใหญ ได้แก่ ทอผ้า ตักน้ำ เก็บฟืน ตำข้าว ทำอาหาร จ่ายตลาด ส่วนผู้ชายทำ
หน้าที่สร้างบ้านเรือน ทำนาทำไร่ อย่างไรก็ตามชายหญิงจะช่วย กันเพาะปลูกในฤดูหว่านไถและเก็บเกี่ยว (Lebar and
others 1968, p.194) ครอบครัวของชาวไทยใหญเป็นระบบผัวเดียวเมียเดียวแต่ในชนชั้นปกครองอาจพบว่า ผู้ชายสามารถ
มีเมีย ได้หลายคน การแยกครอบครัวของไทยใหญจะเกิดขึ้นหลังแต่งงานชายหญิงจะออกไปสร้างเรือนหลังใหม่่ของตัวเองโดย
ทั่วไปลูกชายที่แต่งงานแล้ว อาจยังอาศัยอยู่กับบิดามารดาก็ได้

ศาสนาและความเชื่อ
      ศาสนาของชาวไทยใหญ คือพุทธศาสนานิกายเถรวาท เด็กชายจะเข้าโรงเรียนวัด ตั้งแต่อายุ ๑๐-๑๒ ปี เพื่อ เรียนรู้พุทธศาสนา นอกจากนั้นชาวไทยใหญยังมีความเชื่อเรื่อง ไสยศาสตร์ เด็กชายจะเริ่มสักร่างกายตั้งแต่อายุ ๑๔ ปี ลายสักจะมีความหมายถึง ความเป็น ชาย (manhood) และเป็นบุคคลที่สตรีจะเลือกเป็นคู่ครอง (Labar and others 1964, p.196) ชาวไทยใหญยังเชื่อในเรื่องขวัญเมื่อมีผู้อาวุโสตาย ชาวไทยใหญ่จะไม่ร้องไห้เพราะเชื่อว่าการร้องไห้ จะทำให้วิญญาณของผู้ตาย ไม่สงบสุข ชาวไทยใหญ่นิยมฝังศพคนตาย โดยนำไปฝังที่ป่าช้านอกหมู่บ้าน